Mijn eigen bijsluiter

Iedereen heeft wel iets dat hij liever niet steeds hoeft uit te leggen. Voor Bart Frenken, die sinds zijn geboorte slechtziend is, is dat zijn zicht. Om niet bij iedere nieuwe kennismaking zijn verhaal te hoeven vertellen, maakte hij zijn eigen ‘bijsluiter’. In deze blog vertelt Bart hoe dat idee ontstond en wat het hem én zijn collega’s oplevert.

“Het klinkt gek,” zegt mijn nieuwe collega terwijl ze tegenover mij plaatsneemt voor ons kennismakingsgesprek. “Ik heb het gevoel dat ik je al jaren ken. Denk dat het door jouw folder komt.” Folder? Ja, dat is waar ook: mijn verhaal is me al vooruitgesneld.

Waarom een bijsluiter?

Een paar jaar geleden besloot ik mijn eigen bijsluiter te maken. Een compact, samengevouwen A4’tje, waarop ik de lezer vraag of die een ‘ogen’blikje voor me heeft. Een toepasselijke woordspeling om belangstellenden uit te nodigen in mijn wereld te kijken – en direct antwoord te geven op prangende vragen.

Wat erin staat

De folder bevat allereerst uitleg over mezelf. Dat ik Bart heet, in Nijmegen woon en sinds mijn geboorte slechtziend ben. Dat ik als kind meer zag, maar door een progressieve netvliesaandoening nu nog maar zo’n twee procent zicht heb. Dat ik constant door een dikke mist kijk, vooral licht en donker zie en alleen grote, contrasterende voorwerpen waarneem, zoals bomen en gebouwen. Of om het treffend te vergelijken: ik zie de vorm van een auto, maar niet het nummerbord. Mensen zijn voor mij onherkenbaar; ik zie alleen silhouetten.

Daarnaast schrijf ik optimistisch in het leven te staan en geef ik inzicht in mijn hulpmiddelen. De meest in het oog springende is mijn geleidehond Pasha. Zij helpt me veilig van A naar B en voorkomt dat ik tegen obstakels aanloop. In haar tuigje is ze aan het werk en mag ze niet worden afgeleid; zonder tuigje mag ze – na overleg – best even door anderen geknuffeld worden. Minder zichtbaar zijn mijn schermvoorleessoftware en mogelijk mijn brailleleesregel, die me helpen bij het werken op een gewone laptop. In de folder leg ik kort uit hoe dat werkt.

De kracht van openheid

Vlak voor de start van mijn baan aan de Radboud Universiteit gaf ik mijn leidinggevende een aantal exemplaren van mijn folder. Niet alleen om haar nader te informeren over mijn slechtziendheid, maar ook zodat zij deze kon verspreiden onder mijn toekomstige collega’s. Want naast achtergrondinformatie bevat de folder praktische communicatietips: noem mijn naam als je me aanspreekt (want ik zie niet dat je me aankijkt), zeg vooral in het begin even wie je bent, en geef aan waar je bijvoorbeeld een koffiebeker voor me neerzet: links of rechts, zodat ik niet hoef te tasten op goed geluk. Ook fijn: laat weten als je een hand uitsteekt.

Terugkijkend bleek mijn folder een gouden greep. Het hielp om drempels bij collega’s weg te nemen, waardoor we ons sneller konden richten op de inhoud van het werk. Collega’s kregen meteen een duidelijk beeld van mijn slechtziendheid én handvatten hoe ermee om te gaan.

Een les voor iedereen

Overigens was het idee voor een folder niet van mijzelf. Tijdens mijn revalidatietraject bij Visio Het Loo Erf leerde ik in de training ‘Communicatie Presentatie Handicap’ hoe waardevol zo’n folder kon zijn. En eerlijk is eerlijk: het werkt. Of zoals een van mijn teamleiders na een paar weken grapte: “Eigenlijk zou iedere nieuwe collega een folder moeten maken, ongeacht of iemand wel of niet goed kan zien. Zo’n folder helpt de samenwerking direct op gang.”