Soort van coming-out

Wanneer vertel je dat je een visuele beperking hebt? Voor Bart Frenken is dat vaak een bewuste keuze. Als contentspecialist interviewt hij regelmatig mensen. Daarbij merkt hij dat openheid over zijn slechtziendheid niet alleen misverstanden voorkomt, maar ook zorgt voor meer begrip en betere gesprekken. In deze blog vertelt Bart waarom eerlijkheid voor hem meestal het beste werkt.

Het is en blijft voor mij als contentspecialist aan de Radboud Universiteit een spannend moment, elke keer weer. Heel fijn als een onderzoeker of student per mail aangeeft te willen meewerken aan een interview, dat is stap één. Daarna volgt de tweede stap: het moment van afspreken. Ik haal diep adem: drie, twee, een en stuur een laatste mail. Daarin doe ik een persoonlijke onthulling: ik ben zeer slechtziend.

“Is dat nodig?’” denk je misschien. “Een interview draait toch vooral om goed luisteren en doorvragen?” Dat klopt, maar toch vind ik het belangrijk om vooraf transparant te zijn. Als interviewer hecht ik er namelijk waarde aan dat de geïnterviewde zich tijdens het gesprek op z’n gemak voelt. Dan haal ik ook het meest uit het gesprek.

Een interview is voor iedereen in bepaalde mate toch spannend, waardoor een aangename setting noodzakelijk is. Ik kan me goed voorstellen dat een interviewkandidaat, die niet van mijn situatie afweet, vooraf geen rekening houdt met een visueel beperkte vragensteller, laat staan met de aanwezigheid van een geleidehond. Vandaar dat ik er bewust voor kies om de interviewkandidaat altijd vooraf over mijn situatie te informeren, om te voorkomen dat die voor een verrassing komt te staan.

Openheid als ijsbreker

De reacties op deze soort van coming-out verschillen, maar zijn over het algemeen positief. De ene interviewkandidaat mailt terug: “Goed dat je dit aangeeft, wat is voor jou een prettige plek om af te spreken?” Zo’n antwoord is fijn, het toont meteen aan dat de geïnterviewde zich in mij inleeft en wil meedenken. Daarnaast zijn er interviewkandidaten die niet rechtstreeks per mail op mijn onthulling ingaan en er ook later, rondom het interview, niet op terugkomen. Dat is eveneens prima.

Een derde categorie zijn de nieuwsgierigen. Zij zijn enorm belangstellend en draaien voor de start van het interview de rollen voor even om en vragen mij bijna het hemd van het lijf: “Met welke hulpmiddelen ga je straks het artikel uitwerken op je computer?”, “Hoe gaat dat met je geleidehond op jullie afdeling?” En: “Ben je altijd al slechtziend geweest?”

Stuk voor stuk vragen die ik in het sociale leven vaker krijg. Ik neem rondom interviews echter ruimschoots de tijd om deze te beantwoorden. Want hoe meer ik als interviewer van mezelf prijsgeef, hoe groter de kans dat geïnterviewden zich op hun gemak voelen en ook makkelijker tot praten komen. In dat opzicht breekt mijn visuele beperking regelmatig het ijs, het leidt soms zelfs tot een diepgaander gesprek.

Eerlijkheid duurt het langst

Heb ik mijn visuele handicap wel eens tijdens een interview proberen te verbergen? Jazeker. Dat was echter tijdens een online vraaggesprek. “Want waarom zou ik iemand over mijn slechtziendheid vertellen als ik die niet fysiek ontmoet?” dacht ik vooraf.

Het werd echter een stroef en ongemakkelijk gesprek, waarin de geïnterviewde regelmatig stil viel en niet goed uit zijn woorden kwam. Achteraf begreep ik dat dit kwam doordat ik als interviewer niet volledig recht in de camera keek. Daardoor bracht ik de visueel ingestelde geïnterviewde onbedoeld uit zijn evenwicht. Voor mij een waardevolle les.

Sindsdien benoem ik bij een online interview mijn slechtziendheid wel. Niet in het voorafgaande mailcontact, maar aan het begin van het online gesprek. De reacties van de geïnterviewden daarop zijn veelal begripvol en positief. Dat bewijst maar weer: eerlijkheid en openheid duren het langst.