Onderzoeken en documenten
Op deze pagina vind je onderzoeken, rapporten en praktische downloads over werken met een visuele beperking. De onderzoeken geven inzicht in wat werkt en waar knelpunten zitten. De praktische downloads kun je direct gebruiken in communicatie, beleid, begeleiding en voorlichting over werken met een visuele beperking.
Ga snel naar:
▸ Onderzoeken
▸ Praktische downloads
Onderzoeken
Hier vind je een overzicht van onderzoeken, rapporten en praktijkgerichte projecten over werken met een visuele beperking. De onderzoeken geven inzicht in wat arbeidsparticipatie bevordert of belemmert en bieden handvatten voor beleid, begeleiding en praktijk. De meest recente publicaties staan bovenaan.
Participatie en toekomstperspectief belangrijk voor psychisch welzijn bij visuele beperking (2026)
Kernuitkomst
Participatie, toekomstperspectief en acceptatie van de beperking behoren tot de belangrijkste factoren voor het psychisch welzijn van mensen met een visuele beperking.
Wat is onderzocht
Concept mapping-onderzoek van Rob van der Linden, Ruth van Nispen, Hilde van der Aa e.a. (Amsterdam UMC) onder volwassenen met een visuele beperking en professionals.
Belangrijkste bevindingen
- Acceptatie van de beperking werd als belangrijkste factor genoemd
- Vermoeidheid en energiebalans hebben grote invloed op het welzijn
- Gelijkwaardige relaties met familie, vrienden en collega’s zijn belangrijk
- Toekomstperspectief en participatie behoren tot de meest bepalende thema’s
- Werk en onderwijs spelen een belangrijke rol bij psychisch welzijn
Relevantie voor werk
Dit onderzoek laat zien dat inclusieve arbeidsparticipatie meer betekent dan alleen het hebben van werk. Werk draagt ook bij aan eigenwaarde, toekomstperspectief, sociale contacten en psychisch welzijn.
Bron / download
link.springer.com/article/10.1186/s40359-026-04619-x (Engels)
Banenafspraak en uitsluiting in de praktijk – Start Foundation (2026)
Kernuitkomst
De Banenafspraak kan in de praktijk leiden tot uitsluiting: werkgevers kiezen eerder kandidaten die in het doelgroepenregister staan, ook als anderen dezelfde ondersteuningsbehoefte hebben.
Wat is onderzocht
Onderzoek onder ruim 510 werkgevers naar de werking van de Banenafspraak en het doelgroepenregister bij werving en selectie.
Belangrijkste bevindingen
- 1 op de 3 werkgevers wijst kandidaten af die niet in het doelgroepenregister staan
- Werkgevers ervaren druk om te kiezen voor kandidaten die meetellen voor het quotum
- Mensen met vergelijkbare ondersteuningsbehoeften worden ongelijk behandeld
- Een grote groep mensen met een arbeidsbeperking valt buiten de regeling
Relevantie voor mensen met een visuele beperking
Dit sluit aan bij wat wij in de praktijk zien: mensen met een visuele beperking die wel kunnen werken en soms ondersteuning nodig hebben, maar niet (meer) onder de Banenafspraak vallen. Zij lopen daardoor kansen mis, terwijl hun ondersteuningsbehoefte vergelijkbaar kan zijn met mensen binnen de regeling.
Bron / download
https://startfoundation.nl/dit-doen-we/gedwongen-discriminatie-door-banenafspraak/
Bouwstenen voor maatwerk in werkgeversdienstverlening (2025)
Kernuitkomst
Samenwerking met werkgevers verschuift van het vervullen van vacatures naar strategisch partnerschap.
Wat is onderzocht
Onderzoek onder werkgevers en werkgeversdienstverleners naar wat werkt bij het aannemen en behouden van mensen met een arbeidsbeperking.
Belangrijkste bevindingen
- Werkgevers hebben verschillende ondersteuningsbehoeften
- Strategisch partnerschap wordt steeds belangrijker
- Organisatie en beleid spelen grote rol in inclusie
Bron / download
Toolkit inclusief hybride werken – Saxion (2025)
Kernuitkomst
Hybride werken biedt kansen voor mensen met een beperking, maar vraagt om bewuste afspraken om echt inclusief te zijn.
Wat is onderzocht
Praktijkgericht onderzoek naar hybride werken en inclusie, uitgevoerd door Saxion (hoofdonderzoeker: Mijke Hartendorp) en Hogeschool van Amsterdam, met betrokkenheid van organisaties zoals Rabobank en ProRail.
Belangrijkste bevindingen
- Hybride werken kan juist voor mensen met een beperking grote voordelen bieden, zoals minder reistijd en meer flexibiliteit
- In de praktijk profiteren zij hier nog onvoldoende van door gebrek aan afspraken en bewustzijn
- Teams functioneren beter als zij samen expliciete werkafspraken maken, met aandacht voor ieders behoeften
Bron / download
- https://www.saxion.nl/nieuws/2025/oktober/inclusiever-hybride-werken-dankzij-nieuwe-toolkit
- https://inclusiefhybridewerken.nl/
- Lees ook het interview met Mijke Hartendorp
Impact of visual impairment on work participation – perspectieven van cliënten en professionals (2025)
Kernuitkomst
Arbeidsparticipatie wordt beïnvloed door veel meer dan alleen de visuele beperking zelf. Persoonlijke vaardigheden, werkplekaanpassingen, mobiliteit, sociale steun en professionele begeleiding spelen allemaal een belangrijke rol.
Wat is onderzocht
Concept-mappingonderzoek onder 61 volwassenen met een visuele beperking en 47 professionals in Nederland en Zwitserland.
Belangrijkste bevindingen
- Persoonlijke competenties en zelfinzicht werden als meest belangrijk beoordeeld
- Werkplekaanpassingen behoren tot de belangrijkste succesfactoren
- Mobiliteit en vervoer zijn cruciaal voor werkdeelname
- Sociale steun vanuit netwerk en omgeving speelt een grote rol
- Werkgevers, regelgeving en professionele ondersteuning beïnvloeden kansen op werk
Bron / download
Labour market entry prospects of people with visual impairments (2025)
Kernuitkomst
De kansen voor mensen met een visuele beperking om de arbeidsmarkt te betreden, zijn significant lager dan voor mensen zonder beperking — vooral door structurele en sociale barrières.
Wat is onderzocht
In deze kwantitatieve studie zijn landelijke arbeidsmarktgegevens geanalyseerd om te bekijken welke factoren de instroom op de arbeidsmarkt van personen met een visuele beperking beïnvloeden.
Belangrijkste bevindingen
- Mensen met een visuele beperking hebben gemiddeld een lagere kans om werk te vinden
- Factoren zoals opleiding, regionale werkgelegenheid en ondersteuning spelen een belangrijke rol
- Ondanks beleidsmaatregelen blijven er aanzienlijke obstakels bestaan
Bron / download
https://link.springer.com/article/10.1007/s10198-025-01830-2 (Engels)
Labour market entry prospects of people with visual impairments: evidence from administrative register data in the Netherlands (2025)
Kernuitkomst
Jongeren met een visuele beperking maken minder vaak de overgang naar betaald werk dan vergelijkbare jongeren zonder visuele beperking, ondanks vergelijkbare onderwijsresultaten.
Wat is onderzocht
Analyse van landelijke administratieve registergegevens naar de overgang van onderwijs naar werk van jongeren met een visuele beperking in Nederland. De arbeidsmarktuitkomsten zijn vergeleken met een zorgvuldig gematchte controlegroep.
Belangrijkste bevindingen
- Jongeren met een visuele beperking vinden minder vaak betaald werk na afronding van hun opleiding
- Zij ontvangen vaker een uitkering en maken vaker gebruik van ondersteuningsregelingen
- Verschillen in inkomen en werkdeelname blijven bestaan, ook bij vergelijkbare onderwijsniveaus
- De resultaten onderstrepen het belang van gerichte ondersteuning bij de overgang van onderwijs naar werk
Relevantie voor werk
Dit onderzoek laat zien dat een diploma alleen niet voldoende is om gelijke kansen op werk te realiseren. Juist in de overgang van onderwijs naar werk blijven jongeren met een visuele beperking achter. Dat onderstreept het belang van goede begeleiding, toegankelijke stages en werkgevers die verder kijken dan de beperking.
Bron / download
https://doi.org/10.1007/s10198-025-01830-2 (Engels)
Onbekend talent op de arbeidsmarkt – Monitor Toegankelijkheid, inclusie en de arbeidsmarkt (2025)
Kernuitkomst
Kansen voor mensen met een beperking nemen nauwelijks toe ondanks ambities van werkgevers.
Wat is onderzocht
Beleidsmonitor op landelijk niveau; kwantitatieve en beleidsmatige analyse.
Belangrijkste bevindingen
- Inclusie in beleid groeit sneller dan in praktijk
- Mensen met een beperking blijven achter in duurzame plaatsingen
- Werkgevers vragen om meer praktische handvatten
Bron / download
- https://ecio.nl/onderzoek/monitor-toegankelijkheid-inclusie-en-de-arbeidsmarkt/
- https://ecio.nl/wp-content/uploads/2025/11/Monitor25-OnbekendTalentOpDeArbeidsmarkt.pdf
Arbeidsparticipatie en ondersteuning – Katharina Diehl (2024–2025)
Kernuitkomst
Er is onder experts brede consensus dat betere coördinatie van ondersteuning en meer werkgeverskennis cruciaal zijn voor duurzame arbeidsparticipatie.
Wat is onderzocht
Delphi-onderzoek met experts, ervaringsdeskundigen en professionals; uitgevoerd binnen promotieonderzoek aan de VU Amsterdam.
Belangrijkste bevindingen
- Gebrek aan regie en versnipperde ondersteuning bemoeilijken werktoeleiding
- Werkgevers missen inzicht in mogelijkheden en praktische oplossingen
- Succesvolle plaatsingen vragen om langdurige begeleiding en duidelijke rolverdeling
Bron / download
Onderzoek niet openbaar beschikbaar.
Exploring Fatigue in Adults with Visual Impairment (2024)
Kernuitkomst
Vermoeidheid bij volwassenen met een visuele beperking wordt vaak onderschat en heeft grote impact op werkvermogen en participatie.
Wat is onderzocht
Kwalitatieve en kwantitatieve studie naar oorzaken, impact en copingstrategieën rondom vermoeidheid bij visueel beperkte volwassenen.
Belangrijkste bevindingen
- Vermoeidheid hangt sterk samen met compenserende inspanning
- Onbegrip in werkomgevingen leidt tot extra belasting
- Aanpassingen in tempo en werkdruk helpen functioneel herstel
Bron / download
Rapport Toegang tot Werk – Oogvereniging (2024)
Kernuitkomst
Werkzoekenden met een visuele beperking ervaren vooral barrières door onbekendheid bij werkgevers en onvoldoende toegankelijke processen.
Wat is onderzocht
Kwalitatieve rapportage op basis van ervaringen van mensen met een visuele beperking, werkgevers en professionals.
Belangrijkste bevindingen
- Sollicitatieprocessen zijn vaak onvoldoende toegankelijk
- Werkgevers hebben behoefte aan concrete ondersteuning
- Succesvolle plaatsingen vereisen maatwerk en begeleiding
Bron / download
https://www.oogvereniging.nl/wp-content/uploads/2024/01/Rapportage-Toegang-tot-Werk_definitief.pdf
Rapport Toegankelijk beroepsonderwijs – Oogvereniging (2024)
Kernuitkomst
Belemmeringen in mbo en hbo leiden tot uitval en vertraging, wat direct doorwerkt in kansen op werk.
Wat is onderzocht
Rapport op basis van interviews, meldingen en praktijkcases over toegankelijkheid in beroepsonderwijs.
Belangrijkste bevindingen
- Onvoldoende toegankelijke leermiddelen blijven een groot knelpunt
- Studenten missen passende begeleidingsstructuur
- Samenwerking tussen onderwijs en zorg/werk-begeleiders is essentieel
Bron / download
https://www.oogvereniging.nl/wp-content/uploads/2024/05/Rapport-toegankelijk-beroepsonderwijs.pdf
Eye Work Inventory – voorspellende factoren arbeidsparticipatie
Kernuitkomst
Persoonlijke en omgevingsfactoren voorspellen arbeidsparticipatie beter dan visuele restfunctie alleen.
Wat is onderzocht
Lopende onderzoekslijn binnen het promotieonderzoek van Richard Daniëls (Low Vision Research Amsterdam), gericht op factoren die arbeidsparticipatie van mensen met een visuele beperking beïnvloeden.
Belangrijkste bevindingen
- Zelfvertrouwen en coping beïnvloeden participatiekansen sterk
- Werkgeversteun blijkt cruciaal voor behoud van werk
- Mogelijke inzet in re-integratietrajecten
Bron / download
https://lowvisionresearchamsterdam.com/project/voorspellers-arbeidsparticipatie/
Predictors for work participation of people with visual impairments (2023)
Kernuitkomst
Arbeidsparticipatie van mensen met een visuele beperking hangt samen met een combinatie van persoonlijke, sociale en omgevingsfactoren.
Wat is onderzocht
Systematische review en meta-analyse van 55 internationale studies met gegevens van meer dan 1,3 miljoen deelnemers.
Belangrijkste bevindingen
- Hoger opleidingsniveau hangt samen met grotere kans op werk
- Ernstiger visusverlies hangt samen met lagere arbeidsparticipatie
- Bijkomende gezondheidsproblemen verkleinen de kans op werk
- Financiële ondersteuning hangt vaak samen met lagere arbeidsparticipatie
- De invloed van revalidatie en hulpmiddelen is nog onvoldoende onderzocht
Bron / download
onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/opo.13188 (Engels)
Het werkt anders – Nivel (2023)
Kernuitkomst
Een integrale aanpak met duidelijke rolverdeling tussen professionals verhoogt de kans op duurzame werkparticipatie.
Wat is onderzocht
Handreiking gebaseerd op onderzoek naar arbeidsparticipatie van mensen met visuele of auditieve beperking.
Belangrijkste bevindingen
- Verschillende organisaties werken te versnipperd
- Handreikingen helpen professionals in hun ondersteuningstaak
- Toegepaste hulpmiddelen en aanpassingen worden nog te weinig benut
Bron / download
Labour participation of persons with visual impairments in the Netherlands – Goertz (proefschrift, 2022)
Kernuitkomst
Arbeidsparticipatie blijft achter ondanks bestaande regelingen; cruciale drempels zitten in overgangsmomenten en gebrek aan maatwerk.
Wat is onderzocht
Promotieonderzoek; kwantitatieve en kwalitatieve mix; focus op Nederlandse context.
Belangrijkste bevindingen
- Overgang onderwijs–werk is de grootste bottleneck
- Regelgeving is complex en voor velen niet te navigeren
- Werk-uitval hangt vaak samen met beperkte ondersteuning
Bron / download
Visueel in Beeld – Heppe, Cornelisz, Van Klaveren (2020–2022)
Kernuitkomst
Veel mensen met een visuele beperking hebben talenten die onvoldoende zichtbaar zijn voor werkgevers.
Wat is onderzocht
Meerdere rapportages binnen het project ZG in Beeld; analyses van participatieproblemen en kansen.
Belangrijkste bevindingen
- Onbekendheid blijft een hoofdprobleem bij werkgevers
- Werkzoekenden ervaren een gebrek aan passende ondersteuning
- Praktische oplossingen worden onvoldoende toegepast
Bron / download
Lopende onderzoeken
Eye Work Inventory (EWI) – arbeidsmogelijkheden beter in zicht
Doel van het onderzoek
Het Eye Work Inventory-project onderzoekt welke persoonlijke, sociale en werkgerelateerde factoren van invloed zijn op arbeidsparticipatie en werkvermogen van mensen met een visuele beperking.
Wat wordt onderzocht
Binnen dit promotieonderzoek van Richard Daniëls (Amsterdam UMC / Low Vision Research Amsterdam) worden verschillende deelstudies uitgevoerd naar onder meer:
- factoren die arbeidsparticipatie beïnvloeden;
- herstelbehoefte na werk (Need for Recovery);
- ervaringen van mensen met een visuele beperking en professionals;
- de ontwikkeling van de Eye Work Inventory-vragenlijst.
Waarom is dit relevant?
Het onderzoek moet beter inzicht geven in de factoren die bijdragen aan duurzame arbeidsparticipatie en werkbehoud van mensen met een visuele beperking.
Meer informatie
lowvisionresearchamsterdam.com/project/voorspellers-arbeidsparticipatie
Praktische downloads
Hieronder vind je praktische downloads die je kunt gebruiken in communicatie, beleid of begeleiding rondom werken met een visuele beperking.
Downloads
-
Flyer Zichtbaar in Werk
Flyer met algemene informatie over Zichtbaar in Werk. Geschikt voor verspreiding onder werknemers, werkgevers en arbeidsbemiddelaars die meer willen weten over werken met een visuele beperking.
-
Flyer Werkscan
Flyer met informatie over de Werkscan. Geschikt voor mensen met een visuele beperking die werk zoeken of willen behouden. Of voor mensen die daarbij een rol spelen: arbeidsbemiddelaars, werkgevers en begeleiders vanuit onderwijs.
