Djan is blind en studeert voor leraar

Djan van der Kraan (20) is sinds zijn geboorte blind, maar dat weerhoudt hem er niet van een loopbaan in het onderwijs na te streven. Hij studeert aan de Hogeschool Rotterdam en loopt stage bij Lentiz mbo Maasland.

De weg binnen het hoger beroepsonderwijs liep anders dan Djan had gedacht. Eigenlijk wilde hij muziekdocent worden, maar het conservatorium liet hem niet toe omdat hij geen bladmuziek leest. Hij liet zich daardoor niet uit het veld slaan en koos voor de docentenopleiding Geschiedenis en Nederlands aan de Hogeschool Rotterdam. Hij zit nu in het tweede jaar en heeft het naar zijn zin.

Nederlands is niet altijd favoriet

Djan loopt twee dagen per week stage bij Lentiz mbo Dierverzorging in Maasland, onder de rook van Rotterdam. Hij geeft Nederlands, niet altijd het favoriete vak van de vooral praktisch ingestelde studenten. Ze vinden het wel interessant dat Djan blind is. Zijn geleidehond Terry – die altijd mee is – vinden ze geweldig.

Inclusie dankzij onderwijsassistent

Djan gaat ervan uit dat hij altijd een onderwijsassistent nodig zal hebben. Tijdens zijn stage vervult werkplekbegeleider en vakdocent Nederlands Tirza Muller die rol. “Djan vroeg tijdens ons kennismakingsgesprek of hij mijn haar en schouders mocht aanraken om een beeld te krijgen van mijn uiterlijk. Dat vond ik prima. Verder loopt het eigenlijk allemaal vanzelf.”

Tirza helpt met praktische zaken in de klas, zoals laptopproblemen van de studenten. Ook houdt ze hun non-verbale signalen van studenten in de gaten. Djan kan zich zo volledig richten op het overbrengen van de lesstof en reageren op wat de studenten gevraagd en ongevraagd zeggen.

“Het is een groep van zo’n twaalf studenten, dat is goed te doen”, geeft Djan aan. Zijn volgende stage wil hij graag lopen op een middelbare cluster 3 school. Daar zitten jongeren die moeite hebben met leren. Ook is er standaard een onderwijsassistent aanwezig. Djan: “Ik wil eigenlijk niet op een school voor blinde en slechtziende leerlingen werken. Ik leer zoveel van ziende mensen en zij van mij.”

Heel goede docent

Tirza ziet in Djan een heel goede docent die op pedagogisch en didactisch vlak prima zelfstandig een klas kan draaien. Er is wel ondersteuning nodig bij het bedienen van vooral digitale systemen, die vaak niet toegankelijk zijn voor mensen met een visuele beperking.

Djan werkt anders dan een ziende docent, hij compenseert zijn visuele beperking met antennes en sensoren die hij lijkt te hebben. Tirza: “Als we samen een examen afnemen, maak ik notities om vragen te kunnen stellen na de presentatie van de student. Djan luistert en komt terug op zaken die mij niet direct opgevallen zijn.”

“Hij is best een strenge docent. Als Djan iets hoort, vraagt hij onmiddellijk: ‘Wat gebeurt daar?’, terwijl ik soms twijfel of ik er iets van zal zeggen.” Zijn beoordeling door de hogeschool op zijn didactisch pedagogisch handelen was prima, terwijl daar eerst enige twijfel over bestond.

Alles digitaal

Het is heel handig dat alle studenten met een laptop werken. Djan ontvangt gemaakte toetsen op zijn computer. Met zijn spraaksoftware en brailleleesregel kijkt hij de antwoorden na en voorziet ze als het nodig is van commentaar.

Tirza voert de bevindingen vervolgens in de digitale studentenomgeving in. Djan: “Als ik in vaste dienst zou zijn, verdiep ik me zeker in zo’n systeem zodat ik het zelf kan. Maar dat kost me nu onevenredig veel energie. Bijna elke school heeft een ander systeem, dus dit is een mooie oplossing.” De samenwerking bevalt Tirza goed. “Ik ben dankbaar dat ik Djan ben tegengekomen op mijn levenspad.”

Bijbaan

Naast studie en stage heeft Djan een bijbaan. Hij is te boeken als zanger/muzikant met accordeon, piano of een ander toetsinstrument. “Het is een uitdaging om een bijbaan te vinden als je een visuele beperking hebt”, vertelt Djan. “Maar wat ik nu doe, is de moeite waard en ik vind het leuk om te doen.”

Voorlopig ligt zijn focus op het afronden van zijn opleiding en het opdoen van ervaring tijdens zijn stage. Daarna wil Djan een master Nederlands en Geschiedenis volgen aan de universiteit. Aan energie en doorzettingsvermogen ontbreekt het hem niet.

Advies voor jongeren

Tot slot heeft Tirza een advies voor jongeren met een visuele beperking: “Verbind je met echte mensen, niet alleen via het scherm. Zet hoog in en laat je niet afschrikken. Meld je aan bij een opleiding die je leuk vindt, dan volgt de rest vaak vanzelf.”

Auteur: Iris Stekelenburg