Werk geeft me voldoening

Sonja Schoneveld (55) heeft achromatopsie. Daardoor ziet ze alles in grijstinten en is ze gevoelig voor licht. Ze ziet ongeveer 10%. Daarnaast heeft ze oscillopsie waardoor haar beeld schokkerig is. Sonja heeft een lange loopbaan in de zorg en het onderwijs achter de rug en wil zich blijven ontwikkelen.

Ruim tien jaar geleden onderging Sonja een oogspieroperatie, maar die mislukte. “Ik kan een brief schrijven, zodat je afgekeurd wordt,” kreeg ze van haar arts te horen. Ze reageerde direct: “Dat in geen geval! Ik werk sinds mijn negentiende en ben van plan dat nog heel lang te blijven doen.” Werk speelt een belangrijke rol in haar leven. “Werk geeft me structuur, een doel en voldoening.”

Mensen denken mee

Sonja werkt 36 uur per week als relatiebeheerder bij het Consortium Beroepsonderwijs in Amersfoort. Vanuit haar woonplaats Alkmaar is dat best pittig met het openbaar vervoer. Daarom is ze blij dat ze 1 of 2 dagen per week vanuit huis kan werken.

Een van Sonja’s taken is het geven van training, instructie en advies over onderwijs, lesmateriaal en examens aan mbo-scholen Zorg en Welzijn. Hiervoor reist ze het hele land door. “Als een school ver van het station ligt, vertel ik tijdens het maken van een afspraak dat ik slechtziend ben en proberen we samen een oplossing te vinden hoe ik de school kan bereiken. Soms halen ze me op en soms neem ik de Valys of een gewone taxi. Eenmaal op school is er meestal iemand die met me meeloopt naar de plek waar ik moet zijn en anders vraag ik assistentie. Ik merk helaas wel dat reizen steeds meer energie kost.”

Wat heb je nodig?

Toen Sonja vier jaar geleden solliciteerde, was de reactie op haar visuele beperking goed: “Geef maar aan wat je nodig hebt.” Sonja vroeg wat ze kon doen als ze bijvoorbeeld in Drenthe strandde omdat de trein niet meer reed. Haar potentiële werkgever gaf aan dat ze dan een taxi mocht nemen. Het is in al die jaren één keer gebeurt, maar het is fijn dat het kan.

Volgens Sonja’s leidinggevende Ellen van den Bosch is het niet altijd nodig om een visuele beperking in een sollicitatiebrief te benoemen. “Alleen als het relevant is voor de functie. Anders kun je het beter later bespreken. Je kunt er hoogstens in je cv iets over opnemen”, adviseert ze. Ellen benadrukt dat het vooral helpt om met elkaar in gesprek te gaan.

Wees duidelijk

Ellen is manager Zorg en Welzijn en kijkt naar iemands sterke kanten. “Leeftijd, geslacht of een beperking doen er niet toe. Ik vergeet vaak dat Sonja slechter ziet. Als we naar een school rijden, vraag ik haar mee te kijken naar een parkeerplaats. Dat is niet handig. Ooit stuurde ik Sonja een mailtje met de opmerking: ‘alle rode tekst is voor jou bestemd.’ Sonja gaf meteen aan dat dat voor haar niet werkt, omdat zij rood hetzelfde ziet als zwart. Ik vind die duidelijheid prettig. Twijfel je als werkgever of je iemand met een visuele beperking wilt aannemen? Kom dan gerust eens praten.”

Alle teksten digitaal

Gedrukte tekst lezen lukt Sonja niet meer, tenzij ze de tekst onder een sterk vergrootglas legt. Daarom vraagt ze op haar werk alle teksten digitaal op. Die kan ze op haar grote beeldscherm lezen of laten voorlezen. Sonja gebruikt geen vergrotingssoftware, de vergroting van Apple is genoeg.

Na een aantal jaren is ze vaak toe aan een nieuwe uitdaging in haar werk. Haar werkgever weet dat en kijk samen met Sonja naar mogelijkheden. Op dit moment volgt ze een programma Bedrijfskunde. Daarmee kan ze misschien doorstromen naar een beleidsmatige functie. Helaas zijn de studieboeken alleen in druk beschikbaar. “Voordat ze zijn omgezet naar digitaal, ben ik alweer klaar met deze korte studie. Ik zorg wel dat ik op een andere manier aan de benodigde kennis kom.”

Sinds kort is er een nieuwe directeur . Hij had een introductiepresentatie voorbereid en realiseerde zich dat deze voor Sonja niet te zien was. “Hoe lossen we dit op?” vroeg hij. “Stuur het me vast,” antwoordde Sonja. Hoewel hij de presentatie vooraf niet wilde delen, deed hij dat toch. Een mooi voorbeeld van bewustwording en oplossingsgericht zijn.

Beperking als pluspunt

Sonja merkt dat haar beperking ook pluspunten heeft voor haar werk. “Ik zit
in de klankbordgroep voor de website en digitale applicaties en houd de toegankelijkheid in de gaten. Als scholen een student met een beperking hebben, komen ze bij mij met vragen.” Ellen vult aan: “Na een overleg vraag ik wel eens hoe Sonja iets gehoord heeft. Zij laat zich minder afleiden door non-verbale communicatie en mimiek en gebruikt haar gehoor heel goed.” Sonja’s beperking blijkt daarmee niet alleen een uitdaging, maar ook een kracht in haar werk.

Auteur: Iris Stekelenburg